Σπονδυλοδεσία: πότε χρειάζεται και τι αλλάζει με μικρές τομές

Η λέξη «σπονδυλοδεσία» ακούγεται βαριά και συχνά τη συνδέουμε με μεγάλη τομή και μακρά ανάρρωση. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια συγκεκριμένη επέμβαση με σαφείς ενδείξεις, που δεν ταιριάζει σε κάθε πόνο στη μέση. Παράλληλα, σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί πλέον να γίνει με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές. Παρακάτω θα δείτε πότε προτείνεται, τι μπορεί να προσφέρει και τι αλλάζει με τις μικρές τομές.

Τι είναι η σπονδυλοδεσία

Η σπονδυλοδεσία είναι χειρουργική επέμβαση που ενώνει μόνιμα δύο ή περισσότερους σπονδύλους, ώστε να μην κινούνται πια ο ένας σε σχέση με τον άλλον. Ο χειρουργός τοποθετεί ανάμεσά τους οστικό μόσχευμα, που μπορεί να προέρχεται από τον ίδιο τον ασθενή, από τράπεζα οστών ή να είναι συνθετικό υλικό. Βίδες, ράβδοι, πλάκες ή κλωβοί κρατούν τους σπονδύλους σταθερούς, μέχρι να ενωθούν σε ένα ενιαίο οστό.

Πότε τη συστήνουν οι γιατροί

Σύμφωνα με τη Mayo Clinic και τη MedlinePlus της Εθνικής Βιβλιοθήκης Ιατρικής των ΗΠΑ, οι συχνότερες ενδείξεις είναι:

κατάγματα και τραυματισμοί της σπονδυλικής στήλης,
αστάθεια ή αδυναμία της στήλης, για παράδειγμα από σοβαρή αρθρίτιδα, λοίμωξη ή όγκο,
σπονδυλολίσθηση, όταν ένας σπόνδυλος γλιστρά προς τα εμπρός πάνω στον διπλανό του,
παραμορφώσεις, όπως η σκολίωση ή η κύφωση,
σταθεροποίηση της στήλης μετά την αφαίρεση ενός φθαρμένου δίσκου.

Το ίδιο σημαντικό είναι πότε δεν βοηθά. Η Mayo Clinic σημειώνει ότι, σε πόνο στη μέση χωρίς σαφή αιτία, η σπονδυλοδεσία συχνά δεν αποδίδει καλύτερα από τις μη χειρουργικές θεραπείες. Γι’ αυτό η απόφαση στηρίζεται σε συγκεκριμένο εύρημα που εξηγεί τα συμπτώματα και όχι μόνο στην ένταση του πόνου.

Τι εξετάζεται πριν από το χειρουργείο

Η Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών (AAOS) αναφέρει ότι η επέμβαση εξετάζεται συνήθως όταν τα φάρμακα και η φυσικοθεραπεία δεν έχουν φέρει ανακούφιση και όταν ο χειρουργός μπορεί να εντοπίσει με ακρίβεια την πηγή του πόνου. Στην ίδια λογική, στη σελίδα για τη σπονδυλοδεσία της οσφυϊκής μοίρας του νευροχειρουργού Βασιλείου Ι. Βουγιούκα σημειώνεται ότι πριν από τη σπονδυλοδεσία εξετάζεται πάντα αν αρκεί μια μικρότερη επέμβαση, όπως η μικροδισκεκτομή. Εκεί περιγράφεται και η τεχνική με κοχλίες τιτανίου και ειδικούς κλωβούς, μαζί με αποσυμπίεση των νεύρων όταν η οσφυϊκή μοίρα είναι ασταθής.

Η MedlinePlus συστήνει επίσης να ενημερώσετε την ιατρική ομάδα για όλα τα φάρμακα και τα συμπληρώματα που παίρνετε και τονίζει ότι το κάπνισμα καθυστερεί την επούλωση.

Ανοιχτή ή ελάχιστα επεμβατική σπονδυλοδεσία

Στην κλασική, ανοιχτή επέμβαση γίνεται μία μεγάλη τομή στην πλάτη, που κατά την AAOS είναι συχνά 13-15 εκατοστά περίπου, και οι μύες απομακρύνονται από το οστό για να φανεί η σπονδυλική στήλη. Αυτό μπορεί να τραυματίσει μύες και μαλακά μόρια περισσότερο από όσο χρειάζεται.

Στις ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές ο χειρουργός δουλεύει μέσα από μία ή περισσότερες μικρές τομές. Ένας σωληνωτός διαστολέας κρατά ανοιχτό το πεδίο ανάμεσα στους μύες, χωρίς να τους κόβει, και τα εμφυτεύματα περνούν από τις ίδιες τομές. Μια τέτοια μορφή είναι η διαδερμική σπονδυλοδεσία, όπου βίδες και ράβδοι τοποθετούνται μέσα από μικρές τομές στο δέρμα, με καθοδήγηση από απεικόνιση, χωρίς τη μεγάλη τομή και την αποκόλληση των μυών. Όπως εξηγεί η ίδια σελίδα, για να ενωθούν οι σπόνδυλοι χρησιμοποιείται πάντα οστικό μόσχευμα ή υποκατάστατο οστού. Χωρίς αυτό, η επέμβαση είναι διαδερμική σταθεροποίηση και όχι σπονδυλοδεσία.

Τι κερδίζει ο ασθενής και πού είναι τα όρια

Σύμφωνα με την Cleveland Clinic και την AAOS, η μικρότερη βλάβη στους μύες συνδέεται με:

λιγότερο πόνο μετά το χειρουργείο,
μικρότερες ουλές,
λιγότερη απώλεια αίματος,
μικρότερη παραμονή στο νοσοκομείο και πιο γρήγορη επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες,
μικρότερο κίνδυνο λοίμωξης, σύμφωνα με ορισμένες μελέτες.

Υπάρχουν όμως και όρια. Η AAOS σημειώνει ότι η τεχνική είναι πιο απαιτητική για τον χειρουργό και θέλει περισσότερο χρόνο εκμάθησης. Η Cleveland Clinic αναφέρει ότι η επιλογή γίνεται για κάθε ασθενή χωριστά, ανάλογα με το αν η στήλη μπορεί να προσεγγιστεί μέσα από μικρούς χειρουργικούς διαδρόμους. Προσθέτει ότι ενίοτε το χειρουργείο δεν πάει όπως σχεδιάστηκε και χρειάζεται μετατροπή σε ανοιχτό χειρουργείο ή δεύτερη επέμβαση. Και η σελίδα για τη διαδερμική τεχνική το λέει καθαρά: τα πλεονεκτήματα μετρούν μόνο όταν η τεχνική ταιριάζει στην πάθηση.

Κίνδυνοι που αξίζει να συζητήσετε

Όποια τεχνική κι αν επιλεγεί, η σπονδυλοδεσία παραμένει σοβαρή επέμβαση. Στους κινδύνους που αναφέρουν η Mayo Clinic, η MedlinePlus και η AAOS περιλαμβάνονται λοίμωξη, αιμορραγία, θρόμβοι, τραυματισμός νεύρων ή αγγείων, πόνος στο σημείο λήψης του μοσχεύματος και επιστροφή των συμπτωμάτων. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος να μην ενωθούν οι σπόνδυλοι (ψευδάρθρωση), που είναι πιο πιθανός στους καπνιστές.

Ένα ακόμη σημείο αφορά το μέλλον. Επειδή το τμήμα που ενώθηκε δεν κινείται, οι γειτονικοί σπόνδυλοι δέχονται μεγαλύτερη καταπόνηση και μπορεί να φθαρούν γρηγορότερα. Η MedlinePlus σημειώνει ακόμη ότι η σπονδυλοδεσία δύσκολα εξαφανίζει όλο τον πόνο και τα συμπτώματα.

Η ανάρρωση στην πράξη

Μετά από σπονδυλοδεσία, η παραμονή στο νοσοκομείο είναι συνήθως λίγες ημέρες: η Mayo Clinic αναφέρει περίπου 2-3 ημέρες και η MedlinePlus έως 3-4. Τις πρώτες ημέρες μαθαίνετε να κινείστε με ασφάλεια, μετακινώντας όλο το σώμα μαζί, χωρίς να στρίβετε τη μέση. Ίσως χρειαστεί κηδεμόνας, ενώ η φυσικοθεραπεία βοηθά να συνεχίσετε να κινείστε σωστά και με ασφάλεια.

Η πλήρης ένωση των οστών χρειάζεται αρκετούς μήνες. Η διακοπή του καπνίσματος βοηθά την επούλωση, ενώ η απώλεια βάρους όπου χρειάζεται και η τακτική άσκηση, όπως την ορίσει ο γιατρός, αυξάνουν τις πιθανότητες να νιώσετε καλύτερα. Επικοινωνήστε με την ιατρική ομάδα αν η τομή αλλάξει χρώμα, πρηστεί ή βγάλει υγρό, ή αν έχετε ρίγη ή πυρετό πάνω από 38 βαθμούς.

Ερωτήσεις για το ραντεβού με τον χειρουργό

Ποιο συγκεκριμένο εύρημα εξηγεί τα συμπτώματά μου;
Έχουν εξαντληθεί οι μη χειρουργικές επιλογές ή μια μικρότερη επέμβαση;
Ταιριάζει η ελάχιστα επεμβατική τεχνική στη δική μου πάθηση και γιατί;
Πόσοι σπόνδυλοι θα χρειαστεί να ενωθούν;
Τι να περιμένω για την ανάρρωση, τη δουλειά και την άσκηση;

Η σπονδυλοδεσία δεν είναι λύση για κάθε πόνο στη μέση, αλλά σε σωστά επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να σταθεροποιήσει τη σπονδυλική στήλη. Η τελική απόφαση παίρνεται πάντα μαζί με τον θεράποντα χειρουργό.