Γενικός χειρουργός ογκολόγος: ρόλος και πρώτη επίσκεψη

Όταν μια διάγνωση καρκίνου οδηγεί σε συζήτηση για χειρουργείο, ο ασθενής συναντά συνήθως για πρώτη φορά τον χειρουργό ογκολόγο. Πολλοί δεν ξέρουν τι ακριβώς κάνει αυτή η ειδικότητα, πώς συνεργάζεται με τους υπόλοιπους γιατρούς της θεραπείας και πώς να αξιοποιήσουν σωστά τον περιορισμένο χρόνο του ραντεβού. Παρακάτω θα βρείτε τι λένε αξιόπιστοι οργανισμοί για τον ρόλο του χειρουργού στη θεραπεία του καρκίνου, για το διεπιστημονικό ογκολογικό συμβούλιο, για την προετοιμασία της πρώτης επίσκεψης και για τη δεύτερη γνώμη.

Τι κάνει ο χειρουργός στη θεραπεία του καρκίνου

Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των ΗΠΑ (NCI), η χειρουργική επέμβαση αποδίδει καλύτερα σε συμπαγείς όγκους που περιορίζονται σε μία περιοχή. Μπορεί να έχει τρεις στόχους: να αφαιρέσει ολόκληρο τον όγκο, να αφαιρέσει ένα μέρος του όταν η πλήρης αφαίρεση θα έβλαπτε κάποιο όργανο (debulking) ή να ανακουφίσει από πόνο και πίεση που προκαλεί ο όγκος.

Κατά την επέμβαση ο χειρουργός αφαιρεί συνήθως τον καρκίνο μαζί με λίγο υγιή ιστό γύρω του, ώστε να αυξηθούν οι πιθανότητες να έχει αφαιρεθεί όλη η νόσος. Μερικές φορές αφαιρούνται και γειτονικοί λεμφαδένες ή άλλοι ιστοί, που εξετάζονται στο μικροσκόπιο για να φανεί αν ο καρκίνος έχει επεκταθεί. Τα αποτελέσματα αυτά βοηθούν τους γιατρούς να προτείνουν το σχέδιο θεραπείας μετά το χειρουργείο.

Η επέμβαση μπορεί να είναι ανοιχτή, με μία μεγάλη τομή, ή ελάχιστα επεμβατική, με λίγες μικρές τομές. Το NCI σημειώνει ότι η ελάχιστα επεμβατική χειρουργική, λόγω των μικρότερων τομών, χρειάζεται λιγότερο χρόνο ανάρρωσης από την ανοιχτή.

Μέλος μιας ομάδας, όχι μόνος του

Το NCI τονίζει ότι μερικές φορές το χειρουργείο είναι η μόνη θεραπεία που χρειάζεται κάποιος, συνηθέστερα όμως συνδυάζεται με άλλες θεραπείες του καρκίνου. Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία (ACS) αναφέρει τέσσερις συχνούς τύπους γιατρών για τον καρκίνο: παθολόγο ογκολόγο, αιματολόγο ογκολόγο, χειρουργό ογκολόγο και ακτινοθεραπευτή ογκολόγο. Σημειώνει επίσης ότι, ανάλογα με τον τύπο του καρκίνου, μπορεί να χρειαστείτε περισσότερους από έναν.

Στην πράξη, κάθε χειρουργός ογκολόγος εστιάζει σε συγκεκριμένα όργανα και τεχνικές. Για παράδειγμα, ο Καθηγητής Δρ. Αριστοτέλης Περράκης, γενικός χειρουργός ογκολόγος, παρουσιάζει στον ιστότοπό του την ογκολογική, τη γενική και τη ρομποτική χειρουργική, με επεμβάσεις ήπατος, παγκρέατος και παχέος εντέρου. Περιγράφει επίσης διεπιστημονικό, πολυπαραγοντικό θεραπευτικό πρωτόκολλο που συνδυάζει τη χειρουργική με την τοπική αντιμετώπιση για τις πολλαπλές ηπατικές μεταστάσεις.

Το διεπιστημονικό ογκολογικό συμβούλιο

Το ογκολογικό συμβούλιο (tumor board) είναι συνάντηση διεπιστημονικής ομάδας, στην οποία διαφορετικές ειδικότητες συνεργάζονται στενά για την περίπτωση κάθε ασθενούς. Μια ανασκόπηση συστηματικών ανασκοπήσεων που δημοσιεύτηκε το 2020 στο BMC Health Services Research σημειώνει ότι η σύνθεση της ομάδας αλλάζει ανάλογα με τον τύπο του όγκου που συζητείται.

Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, οι αποφάσεις των συμβουλίων οδήγησαν σε αλλαγές στη διάγνωση και στη θεραπεία, συνήθως προς πιο κατάλληλες επιλογές, ενώ τα δεδομένα για την επιβίωση δεν έδειξαν ομόφωνα βελτίωση. Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι η διεπιστημονική προσέγγιση είναι ο καλύτερος τρόπος για την πολύπλοκη φροντίδα που χρειάζονται οι ασθενείς με καρκίνο, αν και για πολλές πτυχές της φροντίδας τα στοιχεία είναι ακόμη περιορισμένα. Για τον ασθενή, αυτό σημαίνει ότι αξίζει να ρωτήσει αν η περίπτωσή του θα συζητηθεί σε τέτοια ομάδα και ποιοι γιατροί θα συμμετέχουν στη θεραπεία του.

Προετοιμασία για την πρώτη επίσκεψη

Η ACS προτείνει μερικά απλά βήματα που κάνουν το ραντεβού πιο αποδοτικό:

Γράψτε τις ερωτήσεις σας όπως σας έρχονται και πάρτε τη λίστα μαζί σας.
Πηγαίνετε μαζί με ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης.
Φροντίστε εσείς ή ο συνοδός σας να κρατάτε σημειώσεις.
Ρωτήστε την ιατρική ομάδα αν μπορείτε να ηχογραφήσετε την επίσκεψη.

Βοηθά επίσης να έχετε οργανωμένο τον φάκελό σας. Για τη δεύτερη γνώμη, η ACS αναφέρει την παθολογοανατομική έκθεση από βιοψία ή χειρουργείο, την έκθεση της επέμβασης αν έχετε χειρουργηθεί, το εξιτήριο αν νοσηλευτήκατε, μια σύνοψη του τρέχοντος θεραπευτικού σχεδίου και τη λίστα των φαρμάκων σας. Πριν από κάθε ραντεβού, ρωτήστε το ιατρείο ποια έγγραφα και εξετάσεις χρειάζεται να φέρετε.

Ερωτήσεις που αξίζει να κάνετε

Από τους καταλόγους ερωτήσεων του NCI και της ACS, μερικές είναι ιδιαίτερα χρήσιμες στη συνάντηση με τον χειρουργό:

Τι είδους καρκίνος είναι, σε ποιο στάδιο βρίσκεται και τι σημαίνει αυτό για μένα;
Χρειάζομαι άλλες εξετάσεις; Πότε και πού θα γίνουν;
Ποια θεραπεία προτείνετε και γιατί τη θεωρείτε καλύτερη για μένα; Ποια είναι τα οφέλη και οι κίνδυνοι κάθε επιλογής;
Χρειάζεται να δω και άλλους γιατρούς; Ποιος θα κάνει κάθε θεραπεία;
Πώς θα ξέρουμε αν η θεραπεία αποδίδει; Ποιες παρενέργειες πρέπει να σας αναφέρω αμέσως;
Θα ταίριαζε σε μένα μια κλινική μελέτη;

Η ACS προτείνει ακόμη να ρωτήσετε τον γιατρό για την εμπειρία του στον δικό σας τύπο καρκίνου ή στη συγκεκριμένη επέμβαση και πόσους ασθενείς με αυτόν τον καρκίνο αντιμετωπίζει κάθε χρόνο. Με βάση όσα περιγράφει το NCI, μπορείτε επίσης να ρωτήσετε αν η επέμβαση θα είναι ανοιχτή ή ελάχιστα επεμβατική, πόσο θα διαρκέσει η ανάρρωση και αν θα χρειαστούν άλλες θεραπείες μετά.

Δεύτερη γνώμη: πότε και πώς

Η ACS υπενθυμίζει ότι είναι συνηθισμένο να ζητούν οι ασθενείς δεύτερη γνώμη και ότι η επιλογή είναι δική τους. Ανάμεσα στους λόγους που αναφέρει είναι η επιθυμία να έχετε εξετάσει όλες τις επιλογές, ένας σπάνιος ή ασυνήθιστος καρκίνος, η αβεβαιότητα για τον τύπο ή το στάδιο της νόσου, η πρόταση πολλών θεραπευτικών επιλογών και η δυσκολία επικοινωνίας με τον γιατρό.

Ο χρόνος έχει σημασία. Για λίγους καρκίνους οι αποφάσεις πρέπει να παρθούν άμεσα, συνήθως όμως υπάρχει χρόνος να σκεφτείτε και να αποφασίσετε τι είναι καλύτερο για εσάς. Αν πείτε στον γιατρό σας ότι θέλετε δεύτερη γνώμη, μπορεί να σας προτείνει άλλον ειδικό. Ελέγξτε επίσης τι καλύπτει η ασφάλειά σας πριν κλείσετε το ραντεβού.

Ο χειρουργός ογκολόγος είναι ένας από τους βασικούς γιατρούς στη θεραπεία του καρκίνου, όμως οι αποφάσεις στηρίζονται καλύτερα στη συνεργασία της ομάδας. Με γραμμένες ερωτήσεις, οργανωμένο φάκελο και, όπου χρειάζεται, μια δεύτερη γνώμη, ο ασθενής συμμετέχει ενεργά στη συζήτηση για τη θεραπεία του. Οι πληροφορίες του άρθρου είναι γενικές και δεν αντικαθιστούν την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.