Οι πρώτες εβδομάδες μετά την ογκεκτομή μαστού

Η απόφαση για χειρουργείο στο στήθος φέρνει μαζί της πολλές πρακτικές απορίες: πόσο κρατά η επέμβαση, πότε επιστρέφει κανείς σπίτι, πότε μπορεί να κάνει ντους, να οδηγήσει ή να γυρίσει στη δουλειά. Η ογκεκτομή, γνωστή και ως διατηρητική χειρουργική του μαστού, αφαιρεί τον όγκο μαζί με ένα όριο υγιούς ιστού και αφήνει τον υπόλοιπο μαστό στη θέση του. Οι πρώτες εβδομάδες μετά από αυτήν ακολουθούν συνήθως μια σειρά που βοηθά να είναι γνωστή από πριν.

Η ημέρα της επέμβασης

Οι περισσότεροι ασθενείς χειρουργούνται με γενική αναισθησία, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται ενδοφλέβια καταστολή με τοπική αναισθησία. Όταν ο όγκος δεν ψηλαφάται, η περιοχή σημαδεύεται πρώτα με λεπτό σύρμα ή με μικρό δείκτη, με καθοδήγηση υπερήχου ή μαστογραφίας. Το σύρμα τοποθετείται συνήθως το πρωί του χειρουργείου, ενώ κάποιοι δείκτες μπαίνουν ακόμη και λίγες εβδομάδες νωρίτερα.

Η διάρκεια της ογκεκτομής μαστού είναι συχνά κάτω από δύο ώρες. Στην ίδια επέμβαση μπορεί να αφαιρεθούν και λεμφαδένες από τη μασχάλη· στη βιοψία φρουρού λεμφαδένα αφαιρούνται συνήθως 1 έως 3. Το χειρουργείο γίνεται συνήθως χωρίς διανυκτέρευση, και πολλοί επιστρέφουν σπίτι την ίδια μέρα.

Οι πρώτες μέρες στο σπίτι

Με το ξύπνημα δίνεται παυσίπονο, και συχνά συνταγή για το σπίτι. Μούδιασμα και πόνος γύρω από την τομή στο στήθος και στη μασχάλη είναι συνηθισμένα. Αν έχει τοποθετηθεί παροχέτευση, το υγρό της αδειάζει μερικές φορές την ημέρα. Ο σωλήνας αφαιρείται είτε πριν από την έξοδο είτε στην πρώτη επανεξέταση, που γίνεται συνήθως μία με δύο εβδομάδες μετά.

Οι επίδεσμοι αφαιρούνται μετά από ορισμένο διάστημα, για παράδειγμα 48 ώρες, ή στην πρώτη επίσκεψη.
Χωρίς παροχέτευση, το ντους επιτρέπεται συνήθως 48 ώρες μετά, με τις τομές καθαρές, στεγνές και καλυμμένες με γάζα. Με παροχέτευση, ο καθαρισμός γίνεται με σφουγγάρι μέχρι να αφαιρεθεί.
Ένα σουτιέν στήριξης, φορεμένο μέρα και νύχτα για ένα διάστημα και μόνο με την έγκριση του γιατρού, περιορίζει τις επώδυνες κινήσεις.
Σε μεγαλύτερο στήθος, ο ύπνος στην άλλη πλευρά, με ένα μαξιλάρι να στηρίζει τον μαστό που επουλώνεται, είναι συχνά πιο άνετος.
Τα περισσότερα ράμματα απορροφώνται μόνα τους, οπότε συνήθως δεν χρειάζεται αφαίρεση.

Κίνηση, οδήγηση και επιστροφή στη δουλειά

Απλές ασκήσεις για τον ώμο και το χέρι ξεκινούν συνήθως από το πρωί της επόμενης μέρας, ώστε να μη δυσκαμπτεί η άρθρωση. Κάποιες ασκήσεις περιμένουν μέχρι να βγει η παροχέτευση ή να επουλωθούν περισσότερο οι τομές. Το περπάτημα ενθαρρύνεται, ενώ το σήκωμα βάρους, το σπρώξιμο και το τράβηγμα με το χέρι της πλευράς του χειρουργείου περιορίζονται.

Η οδήγηση είναι συνήθως εφικτή όταν δεν χρειάζονται πλέον ισχυρά παυσίπονα και το χέρι κινείται χωρίς πόνο, κάτι που μπορεί να πάρει από μερικές μέρες έως λίγες εβδομάδες. Πολλοί γυρίζουν στη δουλειά μέσα σε λίγες μέρες έως μία εβδομάδα. Άλλοι χρειάζονται δύο με τρεις εβδομάδες ή περισσότερο, ανάλογα με το είδος της εργασίας, την έκταση της επέμβασης και τη γενική υγεία. Οι περισσότεροι επανέρχονται στις συνηθισμένες δραστηριότητές τους μέσα σε περίπου δύο εβδομάδες. Η κούραση των πρώτων ημερών είναι αναμενόμενη, και κάποιοι χρειάζονται βοήθεια στο σπίτι για ορισμένες δουλειές.

Αλλαγές που είναι αναμενόμενες

Καθώς τα νεύρα αναγεννώνται, μπορεί να εμφανιστούν φαγούρα, μυρμήγκιασμα ή αυξημένη ευαισθησία στο άγγιγμα. Ορισμένοι νιώθουν καυστικό ή σουβλερό πόνο στο χέρι, στη μασχάλη ή στο θωρακικό τοίχωμα. Συνήθως υποχωρεί μέσα σε εβδομάδες ή μήνες, αν και ο νευροπαθητικός πόνος μπορεί να κρατήσει περισσότερο. Ένα μέρος του μαστού συχνά μένει μουδιασμένο, και η αίσθηση μπορεί να επανέλθει σταδιακά.

Ο μαστός μπορεί να φαίνεται μικρότερος ή να αλλάξει σχήμα, με ουλή, μικρό βαθούλωμα ή σκληρό ιστό στο σημείο. Η ουλή κρύβεται συνήθως από το σουτιέν ή το μαγιό, ενώ η αφαίρεση λεμφαδένων προσθέτει μια δεύτερη τομή στη μασχάλη. Όταν στην ίδια επέμβαση ο υπόλοιπος ιστός αναδιαμορφώνεται ώστε να διατηρηθεί το σχήμα του στήθους, μιλάμε για ογκοπλαστική ογκεκτομή μαστού. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να χρειαστούν μεγαλύτεροι επίδεσμοι και ειδικό σουτιέν στήριξης. Για καλύτερη συμμετρία, σε ορισμένες περιπτώσεις γίνεται επέμβαση και στον άλλο μαστό.

Επιπλοκές που καλό είναι να αναγνωρίζονται

Οι οδηγίες εξόδου εξηγούν τα σημάδια λοίμωξης και πότε χρειάζεται τηλεφώνημα στο ιατρείο. Οι πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνουν:

λοίμωξη στην τομή, με σημάδια όπως πυρετός, πόνος που αυξάνεται, κοκκινίλα ή πρήξιμο,
συλλογή υγρού (σέρωμα) στον χώρο από όπου αφαιρέθηκε ιστός, που συχνά απορροφάται μόνη της αλλά μερικές φορές πρέπει να αφαιρεθεί,
αιμορραγία ή συλλογή αίματος (αιμάτωμα),
πρήξιμο στο χέρι, στην παλάμη ή στο πάνω μέρος του κορμού (λεμφοίδημα), αν αφαιρέθηκαν λεμφαδένες από τη μασχάλη,
δυσκαμψία στον ώμο ή σφίξιμο σαν κορδόνι στη μασχάλη μετά την αφαίρεση λεμφαδένων,
θρόμβους αίματος.

Αποτελέσματα, όρια και τα επόμενα βήματα

Στην πρώτη επανεξέταση ελέγχεται η επούλωση και συζητούνται τα αποτελέσματα της ιστολογικής εξέτασης. Ο παθολογοανατόμος εξετάζει τα όρια του ιστού που αφαιρέθηκε. Καθαρά όρια σημαίνουν ότι δεν βρέθηκαν καρκινικά κύτταρα στις άκρες, οπότε νέα επέμβαση είναι απίθανη. Αν βρεθούν κύτταρα στα όρια, συχνά χρειάζεται επανεκτομή, κάτι που αφορά περίπου το 20% όσων κάνουν ογκεκτομή. Αν βρεθεί καρκίνος στους φρουρούς λεμφαδένες, μπορεί να ακολουθήσει δεύτερη επέμβαση στη μασχάλη, γενικά περίπου δύο εβδομάδες μετά τα αποτελέσματα, ή ακτινοθεραπεία στη μασχάλη.

Μετά τη διατηρητική επέμβαση ακολουθεί συνήθως ακτινοθεραπεία σε όλο τον μαστό, για να καταστραφούν τυχόν κύτταρα που έμειναν. Αν χρειαστεί και χημειοθεραπεία, η ακτινοθεραπεία γίνεται συνήθως μετά από αυτήν, ενώ πολλές γυναίκες ξεκινούν και ορμονοθεραπεία. Για τον καρκίνο σε πρώιμο στάδιο, οι πιθανότητες επιβίωσης με ογκεκτομή και ακτινοθεραπεία είναι ίδιες με εκείνες της μαστεκτομής.

Ο χρόνος της κάθε γυναίκας

Η ανάρρωση δεν έχει τον ίδιο ρυθμό για όλες. Η έκταση της επέμβασης, η αφαίρεση λεμφαδένων και το είδος της δουλειάς αλλάζουν τον χρόνο που χρειάζεται η καθεμία. Συναισθηματικές μεταπτώσεις και σκέψεις για την εικόνα του σώματος είναι επίσης συχνές σε αυτό το διάστημα. Σημείο αναφοράς μένουν οι γραπτές οδηγίες της χειρουργικής ομάδας για το τραύμα, την παροχέτευση, τις ασκήσεις και τα φάρμακα, και οι απορίες που προκύπτουν στο σπίτι αξίζει να συζητιούνται στην επανεξέταση ή νωρίτερα, αν κάτι ανησυχεί.